جلوگیری از هک شدن دوربین مداربسته؛ چگونه امنیت را تضمین کنیم

در دنیای امروز، دوربین‌های مداربسته به عضوی جدایی‌ناپذیر از خانه‌ها، ادارات و کسب‌وکارها تبدیل شده‌اند. اما آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که ممکن است فردی غریبه از پشت همین دوربین‌ها، حریم خصوصی شما را زیر نظر داشته باشد؟ هک دوربین مداربسته یکی از معضلات رایج عصر دیجیتال است. در این مقاله از کوئیک کالا، به شما آموزش می‌دهیم که چگونه از هک شدن دوربین مداربسته جلوگیری کنید و امنیت خود را تضمین نمایید.

چرا دوربین‌های مداربسته هک می‌شوند؟

هک شدن دوربین مداربسته یک رویداد تصادفی نیست، بلکه نتیجه بهره‌برداری هکرها از یک سری نقاط ضعف امنیتی و رفتاری مشخص است. می‌توان دلایل اصلی را به دو دسته کلی “ضعف‌های فنی و تنظیماتی” و “خطاهای انسانی” تقسیم کرد.

دسته اول: ضعف‌های فنی و تنظیماتی

این دسته شامل مواردی است که مستقیماً به نحوه راه‌اندازی، پیکربندی و نگهداری سیستم دوربین‌ها بازمی‌گردد.

رمزهای عبور پیش‌فرض و ضعیف (بزرگ‌ترین روزنه نفوذ):

 تمام دوربین‌ها و دستگاه‌های ضبط (NVR/DVR) با یک نام کاربری و رمز عبور پیش‌فرض از طرف کارخانه وارد بازار می‌شوند (مثلاً admin/12345). بسیاری از کاربران یا نصب‌کنندگان این رمزها را تغییر نمی‌دهند. هکرها با لیست کاملی از این رمزهای پیش‌فرض برای برندهای مختلف، به راحتی می‌توانند با استفاده از نرم‌افزارهای ساده، شبکه‌ها را اسکن کرده و به این دستگاه‌ها نفوذ کنند .

به‌روز نبودن فریمور (Firmware):

فریمور، نرم‌افزار داخلی دوربین است که وظیفه مدیریت سخت‌افزار و قابلیت‌های امنیتی را بر عهده دارد. شرکت‌های سازنده به مرور زمان، حفره‌ها و آسیب‌پذیری‌های امنیتی (Vulnerabilities) را در فریمور محصولات خود کشف می‌کنند و با انتشار به‌روزرسانی آن‌ها را برطرف می‌سازند . اگر دوربین خود را به‌روز نکنید، این حفره‌ها مانند دریچه‌هایی باز برای نفوذ هکرها باقی می‌مانند.

اتصال ناامن به اینترنت و تنظیمات اشتباه شبکه:

 این مورد یکی از تخصصی‌ترین اما بسیار رایج‌ترین راه‌های نفوذ است.

• پورت‌های باز (Port Forwarding): برای مشاهده تصاویر دوربین از راه دور (خارج از شبکه منزل یا محل کار)، باید پورت‌هایی را روی مودم باز کنید. باز بودن این پورت‌ها (مثل پورت‌های 80، 8080، 23 یا 554) به هکرها اجازه می‌دهد تا دستگاه شما را در اینترنت پیدا کنند.
• پروتکل UPnP: این قابلیت روی بسیاری از مودم‌ها به طور پیش‌فرض فعال است و به دستگاه‌ها اجازه می‌دهد برای دسترسی آسان‌تر، به طور خودکار پورت‌ها را باز کنند. این کار بدون اطلاع شما، راه‌های نفوذ بیشتری ایجاد می‌کند.
• شبکه وای‌فای ناامن: اگر دوربین بیسیم شما به شبکه‌ای با رمزگذاری ضعیف (مثل WEP قدیمی) یا رمز عبور ساده متصل باشد، هکرها می‌توانند ابتدا به آن شبکه نفوذ کرده و سپس به راحتی دوربین را هک کنند .

نبود پروتکل‌های امنیتی پیشرفته: 

بسیاری از دوربین‌ها، به‌ویژه مدل‌های قدیمی‌تر یا ارزان‌قیمت، از پروتکل‌های امنیتی قوی مانند رمزگذاری پیشرفته داده‌ها یا احراز هویت دو مرحله‌ای (2FA) پشتیبانی نمی‌کنند. نبود این لایه‌های امنیتی، کار هکرها را برای شنود و دسترسی به اطلاعات بسیار آسان‌تر می‌کند .

دسته دوم: خطاهای انسانی و روش‌های حمله هدفمند

این دسته به روش‌هایی اشاره دارد که هکرها با فریب دادن کاربران یا بهره‌گیری از دانش فنی خود، مستقیماً به سراغ قربانیان می‌روند.

1. حملات مهندسی اجتماعی (Social Engineering): در این روش، هکر به جای حمله فنی به سیستم، به “انسان” حمله می‌کند. او با برقراری ارتباط و جلب اعتماد کاربر (مثلاً از طریق تماس تلفنی یا ایمیل)، او را فریب می‌دهد تا رمز عبور خود را داوطلبانه در اختیارش بگذارد یا لینک مخربی را باز کند .
2. لینک‌های مخرب و فیشینگ (Phishing): هکرها لینک‌هایی جعلی می‌سازند که ممکن است از طریق ایمیل، پیامک یا شبکه‌های اجتماعی برای قربانی ارسال شود. این لینک‌ها یا کاربر را به صفحه‌ای جعلی شبیه صفحه ورود به دوربین هدایت می‌کنند تا اطلاعاتش را سرقت کنند، یا با کلیک روی آن‌ها، بدافزاری روی گوشی یا کامپیوتر کاربر نصب می‌شود که به هکر امکان کنترل از راه دور را می‌دهد .
3. تزریق کدهای مخرب (Code Injection): این روش پیشرفته‌تر است. هکر با شناسایی یک ضعف امنیتی در نرم‌افزار یا وب‌سایت مدیریت دوربین، کدهای مخرب خود را به آن تزریق می‌کند. این کدها می‌توانند تنظیمات دوربین را تغییر دهند، داده‌ها را سرقت کنند یا حتی کنترل کامل دستگاه را به دست گیرند .
4. استفاده از موتورهای جستجوی ویژه (مثل Shodan): Shodan موتور جستجویی است که برخلاف گوگل که وب‌سایت‌ها را می‌یابد، به دنبال دستگاه‌های متصل به اینترنت (مثل دوربین‌ها، روترها، یخچال‌های هوشمند) می‌گردد. هکرها با جستجوی نام برندهایی مانند “Hikvision” یا “Dahua” در Shodan، لیستی از آی‌پی دوربین‌های قابل دسترس در سراسر جهان را پیدا می‌کنند. اگر آن دوربین‌ها رمز پیش‌فرض داشته باشند، هک آن‌ها تنها با یک کلیک انجام می‌شود .

پس از هک شدن، چه اطلاعاتی در دسترس هکر قرار می‌گیرد؟

نفوذ یک هکر به دوربین مداربسته فقط به معنای دیدن تصاویر زنده نیست. او می‌تواند کارهای زیر را انجام دهد -1:

• مشاهده تصاویر زنده: به طور مستقیم محیط شما را زیر نظر بگیرد.
• دسترسی به آرشیو: تمام فیلم‌های ضبط شده قبلی را دانلود و مشاهده کند.
• تغییر تنظیمات: رمز عبور را عوض کند تا شما را از سیستم خود محروم کند، یا دوربین را خاموش و روشن کند.
• کنترل فیزیکی دوربین: در دوربین‌های گردان (PTZ)، زاویه دید را تغییر داده و آن را به سمت نقاط دلخواه خود بچرخاند.
• استفاده از دوربین به عنوان نقطه ورود: از دوربین هک شده به عنوان یک پایگاه برای نفوذ به سایر دستگاه‌های متصل به شبکه شما (مثل کامپیوتر شخصی یا لپ‌تاپ) استفاده کند.

دوربین‌های مداربسته به دلیل اتصال دائمی به شبکه و اینترنت، به اهداف جذابی برای هکرها تبدیل شده‌اند. آنها نه تنها برای نقض حریم خصوصی، بلکه برای باج‌گیری، جاسوسی، و حتی استفاده از پهنای باند شبکه شما برای مقاصد مجرمانه خود اقدام به این کار می‌کنند. آگاهی از این دلایل و روش‌ها، اولین و مهمترین گام برای پیشگیری و ایمن‌سازی سیستم نظارتی شماست

۷ روش طلایی برای جلوگیری از هک شدن دوربین مداربسته

برای مقابله با نفوذگران و حفظ امنیت تصاویر، مراحل زیر را به دقت دنبال کنید:

۱. رمز عبور پیش‌فرض را فوراً تغییر دهید

این اولین و مهمترین قدم است. هکرها با لیست بلندی از رمزهای عبور پیش‌فرض برندهای مختلف، به راحتی به دستگاه شما نفوذ می‌کنند.

• راهکار: یک رمز عبور قوی و ترکیبی (شامل حروف بزرگ، کوچک، عدد و علامت) انتخاب کنید و به طور دوره‌ای (مثلا هر ۳ ماه یکبار) آن را عوض کنید.

۲. فریمور دوربین را همیشه به‌روز نگه دارید

شرکت‌های سازنده مدام در حال کشف و رفع باگ‌های امنیتی هستند. این به‌روزرسانی‌ها در قالب فریمور جدید منتشر می‌شوند.

• راهکار: هر چند وقت یکبار به وبسایت رسمی شرکت سازنده مراجعه کنید یا اگر دستگاه شما قابلیت آپدیت خودکار دارد، آن را فعال کنید.

۳. از قابلیت UPnP (اتصال خودکار) در روتر خود خاموش کنید

UPnP (Universal Plug and Play) به دستگاه‌های شبکه اجازه می‌دهد به طور خودکار پورت‌ها را برای اتصال از راه دور باز کنند. این کار یک راه فرار مستقیم به سوی دوربین شما باز می‌کند.

• راهکار: وارد تنظیمات مودم یا روتر خود شوید و گزینه UPnP را غیرفعال کنید.

۴. شبکه مهمان (Guest Network) ایجاد کنید

اگر دوربین شما وایرلس است، بهتر است آن را به شبکه وای‌فای مجزایی متصل کنید.

• راهکار: بسیاری از مودم‌های جدید قابلیت ایجاد “شبکه مهمان” را دارند. گوشی و لپ‌تاپ خود را به شبکه اصلی و دوربین را به شبکه مهمان متصل کنید تا اگر دستگاهی آلوده شد، به دوربین دسترسی نداشته باشد.

۵. پورت‌های غیرضروری را ببندید و از VPN استفاده کنید

برای مشاهده تصاویر دوربین از راه دور، معمولا باید پورتی را روی مودم باز کنید (Port Forwarding). این کار یک خطر بزرگ است.

• راهکار: به جای باز کردن پورت، از یک VPN (شبکه خصوصی مجازی) استفاده کنید. با این کار، ابتدا به شبکه داخلی منزل یا محل کار خود متصل می‌شوید و سپس دوربین را تماشا می‌کنید. این روش بسیار امن‌تر است.

۶. پروتکل RTSP را غیرفعال کنید

RTSP پروتکلی است که برای استریم ویدئو استفاده می‌شود. اگر از آن استفاده نمی‌کنید، بهتر است آن را خاموش کنید.

۷. فقط از نرم‌افزارهای رسمی استفاده کنید

همیشه اپلیکیشن مربوط به دوربین خود را از فروشگاه‌های معتبر (مثل گوگل پلی یا اپل استور) یا وبسایت رسمی شرکت سازنده دانلود کنید.

نشانه‌های هک شدن دوربین مداربسته

از کجا بفهمیم دوربین ما در امنیت است یا هک شده؟ به این علائم توجه کنید:

• چراغ LED دوربین بدون دلیل روشن یا خاموش می‌شود.
• دوربین به دستورات پن (حرکت دادن) پاسخ نمی‌دهد یا خودبه‌خود حرکت می‌کند.
• مصرف اینترنت به شدت افزایش یافته است (نشانه آپلود تصاویر برای هکر).
• تنظیمات رمز عبور یا شبکه به هم ریخته است.

حفظ امنیت دوربین‌های مداربسته کار دشواری نیست، اما نیاز به دقت دارد. با دنبال کردن نکات ساده‌ای که در این مقاله به آن اشاره شد (تغییر رمز، آپدیت فریمور، بستن پورت‌ها و استفاده از VPN)، می‌توانید خیال خود را از بابت امنیت فضای خود راحت کنید. به یاد داشته باشید که پیشگیری همیشه بهتر و کم‌هزینه‌تر از مقابله با تبعات هک شدن است.